ISRO BlueBird-6: आता नेटवर्क टॉवरशिवाय थेट सॅटेलाईटवरून कॉल लागणार? जाणून घ्या तंत्रज्ञान.

ISRO BlueBird-6: आता नेटवर्क टॉवरशिवाय थेट सॅटेलाईटवरून कॉल लागणार? जाणून घ्या हे क्रांतिकारक तंत्रज्ञान

कल्पना करा, तुम्ही समुद्राच्या अगदी मध्यभागी आहात, किंवा सह्याद्रीच्या अशा एखाद्या कड्यावर ट्रेकिंग करत आहात जिथे आजूबाजूला मोबाईलचा एकही टॉवर दिसत नाही. तुमच्या फोनमध्ये 'नो नेटवर्क' (No Network) लिहिलेले आहे. पण तरीही, अचानक तुमचा फोन वाजतो आणि तुम्ही घरच्यांशी स्पष्ट आवाजात बोलू लागता, किंवा चक्क व्हिडिओ कॉल करता!

काही वर्षांपूर्वी हे एखाद्या सायन्स फिक्शन चित्रपटासारखे वाटले असते, पण आता ते लवकरच सत्यात उतरणार आहे. आणि विशेष अभिमानाची गोष्ट म्हणजे, या क्रांतीची सुरुवात भारतीय भूमीवरून, आपल्या ISRO (इस्रो) च्या मदतीने होत आहे.

इस्रो लवकरच अमेरिकन कंपनी 'AST SpaceMobile' चा 'ब्लू बर्ड-६' (BlueBird-6) हा उपग्रह अवकाशात सोडणार आहे. हे मिशन का खास आहे? आणि यामुळे आपल्या रोजच्या मोबाईल वापरात काय बदल होणार आहे? चला, यामागील विज्ञान सोप्या भाषेत समजून घेऊया.

श्रीहरिकोटा येथील सतीश धवन अंतराळ केंद्राच्या लॉन्च पॅडवर प्रक्षेपणासाठी सज्ज असलेले इस्रोचे LVM3 रॉकेट.

छायाचित्र सौजन्य: ISRO

१. 'ब्लू बर्ड-६' (BlueBird-6) नेमकं आहे तरी काय?

हा काही साधा-सुधा उपग्रह नाही. इस्रोच्या इतिहासातील हा आतापर्यंतचा सर्वात जड (Heaviest) व्यावसायिक उपग्रह असणार आहे, ज्याचे वजन तब्बल ६,५०० किलो (६.५ टन) आहे.

हे वजन एवढे जास्त असण्याचे मुख्य कारण म्हणजे या उपग्रहावर बसवलेला प्रचंड मोठा अँटेना (Antenna). जेव्हा हा उपग्रह अवकाशात पोहोचेल, तेव्हा तो एखाद्या छत्रीसारखा उघडेल आणि त्याचे क्षेत्रफळ सुमारे ६४ चौरस मीटर (जवळपास ७०० स्क्वेअर फूट) असेल. हा अंतराळात तरंगणारा जगातील सर्वात मोठा व्यावसायिक कम्युनिकेशन ॲरे असणार आहे.

हे सुद्धा वाचा: तंत्रज्ञान क्षेत्रातील अजून एका क्रांतीबद्दल जाणून घ्या...
👉 आता इंटरनेट सर्व्हर्स जमिनीवर नाही, तर आकाशात! जाणून घ्या 'गॅलेक्टिक' प्रोजेक्ट बद्दल.

२. टॉवर नसताना नेटवर्क कसे मिळणार? (Direct-to-Device Technology)

हा लेखाचा सर्वात महत्त्वाचा भाग आहे. तुमच्या मनात प्रश्न आला असेल की, "माझा फोन तर साधा आहे, त्याला सॅटेलाईट सिग्नल कसा पकडता येईल?"

येथेच 'Direct-to-Device' (D2D) हे तंत्रज्ञान कामी येते. हे समजून घेण्यासाठी एक सोपे उदाहरण पाहू:

🔦 टॉर्च आणि लेझरचे उदाहरण:

जमिनीवरील मोबाईल टॉवर एखाद्या टॉर्चसारखा असतो, जो आपला सिग्नल ठराविक अंतरापर्यंत सगळीकडे पसरवतो. पण, अंतराळातून येणारा सिग्नल खूप क्षीण (Weak) असतो.

BlueBird-6 मध्ये 'फेज्ड ॲरे अँटेना' (Phased Array Antenna) नावाचे प्रगत तंत्रज्ञान आहे. हा अँटेना हजारो लहान अँटेनांचा बनलेला असतो. हे सर्व छोटे अँटेना मिळून एक अतिशय शक्तिशाली आणि अरुंद "बीम" (Beam) तयार करतात, जी थेट पृथ्वीवरील एका विशिष्ट भागावर फोकस करते. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, हा उपग्रह टॉर्चसारखा प्रकाश न फेकता, लेझरसारखा अचूक सिग्नल तुमच्या फोनवर पाठवतो.

महत्वाचा मुद्दा: यासाठी तुम्हाला नवीन फोन घेण्याची गरज नाही. तुमच्या सध्याच्या 4G किंवा 5G फोनमधील फ्रिक्वेन्सी बँड (उदा. 700 MHz - 900 MHz) या उपग्रहाशी कनेक्ट होऊ शकतात. उपग्रह आकाशात एका 'मोबाईल टॉवर' सारखेच काम करतो.

डोंगराळ भागात मोबाईल टॉवर नसताना थेट सॅटेलाईटवरून नेटवर्क मिळवताना एक व्यक्ती.

Image created with AI

३. एलन मस्कच्या 'स्टारलिंक' (Starlink) पेक्षा हे वेगळे कसे?

बऱ्याचदा लोकांचा गोंधळ होतो की हे स्टारलिंकसारखेच आहे का? याचे उत्तर आहे - नाही!

वैशिष्ट्य	स्टारलिंक (Starlink)	ब्लू बर्ड (AST SpaceMobile)
हार्डवेअर	घरी डिश (Dish) आणि राऊटर बसवावा लागतो.	काहीही गरज नाही. (फक्त तुमचा मोबाईल फोन).
कुठे चालते?	जिथे डिश लावली आहे, तिथेच.	जगात कुठेही, अगदी प्रवासातही.
उद्देश	हाय स्पीड इंटरनेट (Home Internet).	कॉलिंग आणि डेटा (Mobile Connectivity).

म्हणजेच, जर तुम्ही जंगलात हरवलात, तर स्टारलिंकची डिश पाठीवर घेऊन फिरू शकत नाही, पण तुमचा मोबाईल खिशात असतो. त्यामुळे आपत्कालीन परिस्थितीत (Emergency) ब्लू बर्ड तंत्रज्ञान जीवनदायी ठरू शकते.

४. इस्रो आणि भारताचा फायदा काय?

अमेरिकन कंपनी असूनही त्यांनी उपग्रह प्रक्षेपणासाठी 'नासा' (NASA) किंवा 'स्पेसएक्स' (SpaceX) ऐवजी भारताच्या इस्रोची निवड का केली?

विश्वसनीयता: इस्रोचे LVM3 (Launch Vehicle Mark-3) हे रॉकेट आता जगभरात 'बाहुबली' म्हणून ओळखले जाते. ते अत्यंत जड उपग्रह अचूक कक्षेत सोडण्यात माहीर आहे.
खर्च: पाश्चात्य देशांच्या तुलनेत इस्रोचा खर्च खूप कमी आणि स्पर्धात्मक आहे.

भविष्यात जेव्हा हे तंत्रज्ञान पूर्णपणे विकसित होईल, तेव्हा भारतात BSNL किंवा इतर खाजगी कंपन्या या उपग्रहांच्या मदतीने दुर्गम खेड्यात, हिमालयात किंवा समुद्रात मासेमारी करणाऱ्या बांधवांना नेटवर्क देऊ शकतील.

तुम्हाला अंतराळ विज्ञानात रस आहे का? हे नक्की वाचा:

निष्कर्ष (Conclusion)

'ब्लू बर्ड-६' चे प्रक्षेपण जरी तांत्रिक कारणास्तव २१ डिसेंबर २०२५ पर्यंत पुढे ढकलले असले, तरी हे मिशन दूरसंचार क्षेत्रातील (Telecom Sector) एका नव्या युगाची नांदी आहे.

आज आपण 'कव्हरेज क्षेत्राच्या बाहेर' ही वाक्ये ऐकतो, पण कदाचित पुढच्या काही वर्षांत आकाशातील या टॉवर्समुळे "पृथ्वीवरील कोणताही कोपरा कव्हरेज क्षेत्राच्या बाहेर नाही," असे म्हणण्याची वेळ येईल.

विचार करण्यासाठी: तुम्हाला काय वाटते? जर मोबाईलला सिमकार्ड आणि जमिनीवरच्या टॉवरची गरजच उरली नाही, तर त्याचा फायदा जास्त होईल की तोटा? तुमचे विचार खाली कमेंट बॉक्समध्ये नक्की सांगा!

हा लेख आवडला असेल तर तुमच्या मित्रांसोबत नक्की शेअर करा आणि अशाच विज्ञानविषयक माहितीसाठी 'मराठीतून विज्ञान' ला फॉलो करा.

टिप्पण्या

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

चीनने १६ दिवसांत केले, नासाला ९ महिने का लागले? सुनीता विल्यम्स आणि चिनी मोहिमेतील हा मोठा फरक वाचा!

चीनने १६ दिवसांत केले, नासाला ९ महिने का लागले? सुनीता विल्यम्स आणि चिनी मोहिमेतील 'हा' फरक वाचा! मित्रहो, १८ मार्च २०२५ ची ती तारीख तुम्हाला आठवत असेलच! सुनीता विल्यम्स आणि बुच विल्मोर तब्बल २८६ दिवसांच्या (जवळपास ९ महिने) दीर्घ प्रतीक्षेनंतर पृथ्वीवर सुखरूप परतले. 'स्टार लायनर' यानातील तांत्रिक बिघाडामुळे त्यांची ८ दिवसांची ट्रिप ९ महिन्यांची झाली. पण, या घटनेच्या पार्श्वभूमीवर आता एक बातमी जगभरातील वैज्ञानिकांचे लक्ष वेधून घेत आहे. चीनने त्यांच्या अंतराळवीरांच्या मदतीसाठी अवघ्या १६ दिवसांत नवीन रॉकेट लाँच केले आहे. प्रश्न असा पडतो की, नासासारख्या प्रगत संस्थेला निर्णय घ्यायला जिथे महिने लागले, तिथे चीनने हे इतक्या वेगाने कसे केले? चीनकडे अशी कोणती टेक्नॉलॉजी आहे जी अमेरिकेकडे नाही? आजच्या या सविस्तर लेखात आपण या 'स्पीड' मागचे विज्ञान आणि भारतासाठी त्याचे महत्त्व समजून घेणार आहोत. Image created with AI नेमकं काय घडलं? चीनवर कोणतं संकट आलं? चीनचे 'तिआंगोंग' (...

भारताचा 'ध्रुव ६४' प्रोसेसर लाँच! आता चायनीज चिप्सची सुट्टी?

तंत्रज्ञान विशेष भारताचा 'ध्रुव ६४' (Dhruv 64): भारताने बनवला गॅजेट्सचा 'स्वदेशी मेंदू'! चीन आणि अमेरिकेच्या वर्चस्वाला आता पूर्णविराम? १६ डिसेंबर २०२५ च्या ऐतिहासिक लाँचिंगचे सखोल विश्लेषण. हा मायक्रोप्रोसेसर तुमचं आयुष्य कसं बदलणार? तुम्ही हे वाक्य वाचत असताना तुमच्या हातात जो मोबाईल आहे, किंवा ज्या लॅपटॉपवर तुम्ही काम करत आहात, त्याचा 'मेंदू' म्हणजेच प्रोसेसर (Processor) कोणी बनवला आहे? उत्तर ९९% हेच असणार - इंटेल (Intel), क्वालकॉम (Qualcomm) किंवा मीडियाटेक (MediaTek). म्हणजेच सोप्या भाषेत सांगायचे तर, अमेरिकन किंवा तैवानी कंपन्या. जगातील सर्वात जास्त तरुण लोकसंख्या असलेला आणि आयटी (IT) क्षेत्रात महासत्ता असलेला भारत, आपल्याच संगणकांचे आणि मोबाईलचे 'मेंदू' बनवण्यासाठी आजवर दुसऱ्यांवर अवलंबून होता. यामुळे केवळ आपले अब्जावधी डॉलर्स बाहेर जात नव्हते, तर आपली राष्ट्रीय सुरक्षाही धोक्यात होती. पण, १६ डिसे...

डार्क चॉकलेट खरंच म्हातारपण रोखतं का? जाणून घ्या गोड सत्यामागचे विज्ञान!

डार्क चॉकलेट आणि वृद्धत्व: म्हातारपण रोखणारं 'गोड' रहस्य आणि त्यामागचं विज्ञान! दिनांक: १२ डिसेंबर २०२५ तुम्हाला चॉकलेट खायला आवडते का? लहानपणी "जास्त चॉकलेट खाऊ नकोस, दात किडतील" हे वाक्य आपण सर्वांनीच ऐकले आहे. पण, जर मी तुम्हाला सांगितले की चॉकलेट खाल्ल्याने तुमचे वय वाढण्याचा वेग मंदावू शकतो, तर तुमचा विश्वास बसेल का? होय, हे खरे आहे! गेल्या २४ तासांत विज्ञान विश्वात एका नवीन संशोधनाची जोरदार चर्चा आहे. शास्त्रज्ञांनी चॉकलेटमधील एका अशा घटकावर प्रकाश टाकला आहे, जो आपल्याला केवळ आनंदीच ठेवत नाही, तर आपल्या शरीरातील पेशींना तरुण ठेवण्यासही मदत करतो. पण थांबा! बाजारात मिळणारे ५-१० रुपयांचे कोणतेही चॉकलेट खाऊन हे फायदे मिळणार नाहीत. यामागे एक विशेष विज्ञान आहे. या लेखात आपण 'डार्क चॉकलेट आणि अँटी-एजिंग' (Dark Chocolate Anti-aging Benefits) मागचे सत्य, त्यातील 'थिओब्रोमाईन' ( Theobromine ) या घटकाची जादू आणि बाजारातून योग्य चॉकलेट कसे निवडावे, हे सविस्तर पाहणार आहोत. Image created with AI १. नव...

जाणून घ्या: तुमच्या मोबाईलमधील प्रोसेसर (Processor) नक्की बनतो तरी कसा?

सेमीकंडक्टर चिप: नदीतील वाळूपासून बनणारा 'स्मार्ट' मेंदू! (संपूर्ण विज्ञान) तुमचा स्मार्टफोन असो वा अत्याधुनिक लढाऊ विमान, सर्वांचा जीव एका छोट्याशा 'चिप'मध्ये अडकला आहे. जाणून घ्या वाळूच्या कणापासून सिलिकॉन व्हॅलीपर्यंतचा हा अचंबित करणारा प्रवास. फोटो सौजन्य: Gemini AI (Generated Image) तुम्हाला कधी प्रश्न पडला आहे का? ज्या मोबाईलवर तुम्ही हा लेख वाचत आहात, ज्या लॅपटॉपवर तुम्ही काम करता, किंवा आधुनिक कार्स ज्या स्वतःहून रस्ता शोधतात... या सर्वांना चालवणारी ही 'बुद्धिमत्ता' नक्की येते कुठून? याचे उत्तर एका छोट्याशा काळ्या चौरस तुकड्यात दडलेले आहे, ज्याला आपण 'सेमीकंडक्टर चिप' किंवा 'मायक्रोचिप' (Microchip) म्हणतो. सध्या जगभरात या चिप्सवरून मोठे 'महायुद्ध' (Tech War) सुरू आहे. अमेरिका, चीन, ताइवान आणि आता भारत... प्रत्येक देशाला स्वतःच्या जमिनीवर या चिप्स बनवायच्या आहेत. टाटा समूहाने गुजरात आणि आसाममध्ये हजारो कोटींचे प्रकल्प सुरू केले आहेत. पण नक्की काय असते या चिपमध्...

Planetary Parade 2026: विज्ञान दिनी ग्रहांचे दुर्मिळ संचलन - दुर्बिणीशिवाय काय दिसेल?

२८ फेब्रुवारी २०२६: विज्ञान दिनी अवकाशात घडणार ६ ग्रहांची महा-परेड! (संपूर्ण मार्गदर्शक) थोडक्यात: यंदाचा राष्ट्रीय विज्ञान दिवस (National Science Day) भारतासाठी आणि जगासाठी एक खगोलीय भेट घेऊन येत आहे. बुध, शुक्र, मंगळ, गुरू, शनि आणि युरेनस हे सहा ग्रह एका रेषेत दिसणार आहेत. हे दृश्य भारतातून कसे, कधी आणि कोठून पाहायचे? याची ही इत्यंभूत माहिती. नमस्कार विज्ञानप्रेमी मित्रांनो, दरवर्षी २८ फेब्रुवारी हा दिवस आपण 'सर सी. व्ही. रमन' यांनी शोधलेल्या 'रमन इफेक्ट'च्या स्मरणार्थ 'राष्ट्रीय विज्ञान दिवस' म्हणून साजरा करतो. शाळा-महाविद्यालयांमध्ये विज्ञानाचे प्रकल्प मांडले जातात, भाषणे होतात. पण, २०२६ साली निसर्गानेच जणू या दिवसाचे औचित्य साधून आपल्याला एक अद्भुत भेट दिली आहे. येत्या काही दिवसांत, विशेषतः २८ फेब्रुवारीच्या संध्याकाळी, आपल्या सूर्यमालेतील ६ प्रमुख सदस्य (ग्रह) एका रांगेत उभे राहून आपल्याला दर्शन देणार आहेत. या घटनेला खगोलशास्त्रात 'प्लॅनेटरी परेड' (Planetary Parade) किंवा 'ग्रहांचे संचलन' म्हटले ...

Super-Eddington Black Hole: विश्वातील सर्वात 'भुकेले' कृष्णविवर कसे सापडले?

विश्वाची भूक: भौतिकशास्त्राचे नियम मोडणारा 'सुपर-एडिंग्टन' कृष्णविवर! (Super-Eddington Black Hole Explained) विश्वाच्या सुरुवातीला सूर्यापेक्षा अब्जावधी पट मोठी कृष्णविवरे कशी जन्माला आली? या महाकाय कोड्याचे उत्तर अखेर सापडले आहे. जाणून घ्या LID-568 आणि 'एडिंग्टन लिमिट'चे रहस्य. "नियम हे मोडण्यासाठीच असतात," हे वाक्य आपण अनेकदा चित्रपटात ऐकतो. पण जेव्हा विश्वातील सर्वात शक्तिशाली घटक - 'कृष्णविवर' (Black Hole) - भौतिकशास्त्राचे मूलभूत नियम मोडू लागतात, तेव्हा मात्र शास्त्रज्ञांच्या भुवया उंचावतात. जानेवारी २०२६ च्या अखेरीस खगोलशास्त्राच्या जगात एक खळबळ उडाली. 'जेम्स वेब स्पेस टेलिस्कोप' (James Webb Space Telescope) आणि 'चंद्रा एक्सरे ऑब्झर्व्हेटरी' यांनी मिळून अंतराळाच्या खोल गर्भात एका अशा प्राचीन 'राक्षसाचा' शोध लावला आहे, जो आपल्या कल्पनेपेक्षाही जास्त 'खादाड' आहे. या कृष्णविवराचे नाव ...

इस्त्रोची कमाल! आता अंतराळातही सुरू होतोय 'पेट्रोल पंप'; जाणून घ्या PSLV-C62 मिशनची खास माहिती.

इस्त्रोची अंतराळात ऐतिहासिक झेप! भारताचा पहिला 'स्पेस पेट्रोल पंप' सज्ज; PSLV-C62 आणि 'AayulSAT' बदलणार जगाचे भविष्य नमस्कार विज्ञानप्रेमींनो, कल्पना करा, तुम्ही एक नवीन लक्झरी कार विकत घेतली आहे. तिचे इंजिन उत्तम आहे, टायर्स नवीन आहेत, एसी जोरात चालतोय आणि म्युझिक सिस्टीमही भारी आहे. पण, अचानक त्या कारमधील पेट्रोल संपते. आता कंपनी तुम्हाला म्हणते, "सॉरी, या कारमध्ये पुन्हा पेट्रोल भरता येत नाही. तुम्हाला आता ही कार फेकून द्यावी लागेल आणि नवीन कार विकत घ्यावी लागेल." तुम्हाला हे ऐकून धक्का बसेल ना? किती मोठा मूर्खपणा आणि पैशांची नासाडी आहे ही! पण दुर्दैवाने, गेली ६०-७० वर्षे अंतराळात (Space) हेच घडत आले आहे. आपण शेकडो, हजारो कोटी रुपये खर्च करून सॅटेलाइट (उपग्रह) अंतराळात पाठवतो. जोपर्यंत त्यांच्यात इंधन असते, तोपर्यंत ते काम करतात. एकदा का इंधन संपले, की त्यांची सर्व यंत्रणा (Electronics, Camera, Sensors) चालू असूनही ते 'मृत' घोषित केले जातात आणि अं...

हिऱ्यांचा पाऊस पाडणारा 'लिंबू' ग्रह! नासाचा आजवरचा सर्वात विचित्र शोध.

लहानपणी भूगोलाच्या पुस्तकात आपण एक वाक्य नेहमी वाचले आहे - "पृथ्वी गोल आहे." केवळ पृथ्वीच नाही, तर मंगळ, गुरू, सूर्य आणि आकाशातील दिसणारा चंद्र, हे सर्व खगोलीय घटक गोलाकार आहेत. विश्वाचा हा एक अघोषित नियमच आहे की, जेव्हा एखादा ग्रह तयार होतो, तेव्हा स्वतःच्या गुरुत्वाकर्षणामुळे तो नैसर्गिकरित्या 'गोल' आकार धारण करतो. पण, विज्ञानाचे सौंदर्यच हे आहे की, जिथे नियम संपतात, तिथे खरी जादू सुरू होते. हा गोलाकार असण्याचा नियम आता मोडीत निघाला आहे. नासाच्या (NASA) अत्याधुनिक जेम्स वेब स्पेस टेलिस्कोप (JWST) ने अंतराळात एक असा विचित्र ग्रह शोधून काढला आहे, ज्याचा आकार गोल नसून चक्क 'लिंबासारखा' (Lemon Shaped) किंवा एखाद्या रग्बी बॉलसारखा आहे. इतकेच नाही, तर या ग्रहावर पाण्याची एकही बाटली मिळणार नाही, पण तिथे आकाशातून चक्क हिऱ्यांचा पाऊस (Diamond Rain) पडतो! या ग्रहाचे नाव आहे - PSR J2322-2650b . हा ग्रह आपल्या पृथ्वीपेक्षा कसा वेगळा आहे? तिथे हिरे का पडतात? आणि एक गोल ग्रह 'लिंबू' कसा झाला? या लेखात आपण या रहस्यमयी जगाचा सविस्तर प्रवास...

Solid State Battery: मोबाईल आणि इलेक्ट्रिक वाहनांचे भविष्य बदलणारे तंत्रज्ञान!

पेट्रोल-डिझेल विसरा! १००० किमी रेंज देणारी 'सॉलिड स्टेट बॅटरी' कशी काम करते? भविष्यातील तंत्रज्ञान: सुरक्षित, वेगवान आणि शक्तिशाली. तारीख: ९ जानेवारी २०२६ कल्पना करा... तुमची इलेक्ट्रिक गाडी (EV) तुम्ही फक्त १० मिनिटे चार्ज केली आणि त्यानंतर ती नॉन-स्टॉप मुंबई ते दिल्ली धावली. किंवा तुमचा स्मार्ट फोन, ज्याला तुम्ही आठवड्यातून फक्त एकदाच चार्ज करताय. हे वाचायला एखाद्या सायन्स फिक्शन चित्रपटासारखे वाटते ना? पण हे आता स्वप्न राहिले नाही. सध्या लास वेगासमध्ये सुरू असलेल्या CES 2026 (Consumer Electronics Show) मध्ये हे स्पष्ट झाले आहे की आपण बॅटरीच्या एका नव्या युगात प्रवेश करत आहोत. या युगाचे नाव आहे – सॉलिड स्टेट बॅटरी (Solid State Battery). आजच्या या सविस्तर लेखात आपण या क्रांतीकारी तंत्रज्ञानाचे प्रत्येक पैलू उलगडून पाहणार आहोत. अगदी अणू-रेणूंच्या (Atoms) स्तरापासून ते बाजारातील अर्थकारणापर्यंत, हा लेख वाचल्यानंतर तुम्हाला दुसऱ्या कोणत्याही वेबसाइटवर जाण्याची गरज पडणार नाही. Image created with AI १. बॅटरीचा प्रवास: १८०० ते २०२...

विज्ञानातील चमत्कार: प्रकाशाच्या एका किरणामध्ये दडलेत १७,००० रहस्यमय पॅटर्न!

क्वांटम प्रकाशामध्ये सापडले ४८-मितीय जग! काय आहे हा नवीन शोध? प्रकाशाचा किरण आपण रोज पाहतो. पहाटेच्या कोवळ्या उन्हापासून ते रात्रीच्या अंधारात मार्ग दाखवणाऱ्या दिव्यापर्यंत, प्रकाश आपल्या जीवनाचा अविभाज्य भाग आहे. आपल्याला वाटते की प्रकाश म्हणजे फक्त एक सरळ रेषेत जाणारी ऊर्जा आहे. पण, विज्ञानाच्या जगात गोष्टी जेवढ्या साध्या दिसतात, तेवढ्या त्या कधीच नसतात. जर मी तुम्हाला सांगितले की, याच प्रकाशाच्या एका छोट्याशा किरणामध्ये एक संपूर्ण ४८-मितीय (48-Dimensional) जग दडलेले आहे, तर तुमचा विश्वास बसेल का? विज्ञानाचा इतिहास पाहिला, तर न्यूटनने प्रकाशाला 'कण' (Particles) मानले होते, तर हायगेन्सने त्याला 'लाट' (Wave) म्हटले. पुढे अल्बर्ट आइनस्टाइनने प्रकाशाला 'फोटॉन' (Photon) नावाची ऊर्जेची पाकिटे असल्याचे सिद्ध केले. पण आता मार्च २०२६ च्या ताज्या घडामोडींमध्ये, दक्षिण आफ्रिकेच्या 'युनिव्हर्सिटी ऑफ विटवॉटरसँड' (University of the Witwatersrand) आणि चीनच्या 'हुझोउ युनिव्हर्सिटी'च्या संशोधकांनी प्रकाशाबद्दल असा एक ऐतिहासिक शोध लावला आहे, ज्याने संपूर्ण विज्ञ...

मराठीतून विज्ञान

हा ब्लॉग शोधा