China Zhuque-3 Rocket Blast: चीनच्या प्रयोगामागचे विज्ञान आणि स्पेसएक्सशी स्पर्धा.

तुम्ही कधी विचार केला आहे का, की अंतराळात जाणारे रॉकेट विमानासारखे परत जमिनीवर येऊन पुन्हा वापरता आले तर? ही कल्पना आता केवळ कल्पनेत राहिलेली नाही. काल (३ डिसेंबर २०२५) चीनमध्ये याच तंत्रज्ञानाची एक मोठी चाचणी झाली.

चीनच्या एका खाजगी कंपनीने बनवलेल्या 'झुक्यू-३' (Zhuque-3) या रॉकेटची चाचणी जगभर चर्चेचा विषय ठरली आहे. हे रॉकेट आकाशात झेप घेऊन वर गेले, पण जमिनीवर परत उतरताना त्याचा स्फोट झाला. वरकरणी हे एक 'अपयश' वाटत असले, तरी वैज्ञानिकांच्या दृष्टीने ही भविष्यातील स्वस्त अंतराळ प्रवासाची नांदी आहे.

या लेखात आपण जाणून घेणार आहोत की, नेमके काय चुकले? या रॉकेटमध्ये पेट्रोल किंवा हायड्रोजन ऐवजी 'मिथेन' (Methane) गॅस का वापरला गेला? आणि हे रॉकेट हलक्या ॲल्युमिनियमचे नसून जड 'स्टेनलेस स्टील'चे का बनवले आहे?

१. नक्की काय घडले? (The Incident)

लँडस्पेस (LandSpace) ही चीनची एक खाजगी अंतराळ कंपनी आहे, जशी अमेरिकेत इलॉन मस्कची 'स्पेसएक्स' (SpaceX) आहे. या कंपनीने 'झुक्यू-३' या पुन्हा वापरता येण्याजोग्या (Reusable) रॉकेटची चाचणी घेतली.

या मोहिमेचे उद्दिष्ट होते की, रॉकेटला ठराविक उंचीवर नेणे आणि पुन्हा उभ्या स्थितीत (Vertical Landing) जमिनीवर अलगद उतरवणे. रॉकेटने उड्डाण यशस्वी केले, ते अपेक्षित उंचीवर पोहोचले. मात्र, जमिनीवर उतरण्याच्या अगदी शेवटच्या क्षणी त्याचा वेग नियंत्रित होऊ शकला नाही आणि ते लँडिंग पॅडवर आदळले. त्यानंतर तिथे मोठा स्फोट झाला.

चीनचे झुक्यू-३ (Zhuque-3) मिथेन रॉकेट लँडिंग चाचणी आणि स्फोट - LandSpace China Reusable Rocket

Image Credit: LandSpace

हे अपयश असले तरी, यातून मिळालेला डेटा शास्त्रज्ञांसाठी सोन्यापेक्षा मौल्यवान आहे. चीन अंतराळ क्षेत्रात किती वेगाने प्रगती करत आहे, हे आपण खालील लेखात पाहू शकता:

हे सुद्धा वाचा:
जमिनीखाली ७०० मीटर खोल: चीनमध्ये सुरू झाली जगातील सर्वात मोठी 'रहस्यमय' प्रयोगशाळा! (JUNO) ➜

२. विज्ञानाचे कोडे: रॉकेटमध्ये 'मिथेन' (Methane) का?

तुम्ही बातम्यांमध्ये वाचले असेल की हे 'मिथेनवर चालणारे रॉकेट' होते. पण रॉकेटमध्ये मिथेन का? नेहमीचे रॉकेल (Kerosene/RP-1) का नाही?

अ) 'काजळी'ची समस्या (The Soot Problem)

हे समजून घेण्यासाठी आपल्या स्वयंपाकघराचे उदाहरण घेऊ.

जेव्हा आपण लाकूड किंवा रॉकेल जाळतो, तेव्हा भांड्याला काळी काजळी (Carbon Soot) लागते.
पण जेव्हा आपण गॅस (LPG) जाळतो, तेव्हा भांडी काळी पडत नाहीत, कारण गॅस 'स्वच्छ' जळतो.

जुने रॉकेट इंजिन रॉकेलवर चालायचे. एकदा उड्डाण झाले की इंजिनमध्ये खूप काजळी जमा व्हायची, त्यामुळे ते इंजिन पुन्हा वापरणे कठीण होते. मिथेन (CH4) हा वायू अत्यंत स्वच्छ जळतो. त्यामुळे इंजिन खराब होत नाही आणि तेच इंजिन आपण १०० वेळा पुन्हा वापरू शकतो. हेच 'पुन्हा वापरता येण्याजोग्या' (Reusable) रॉकेटचे रहस्य आहे.

ब) मंगळ ग्रहाचे स्वप्न

इलॉन मस्क आणि चिनी शास्त्रज्ञ दोघांनाही भविष्यात मंगळ ग्रहावर जायचे आहे. मंगळावर पेट्रोल पंप नाही, पण तिथे वातावरणात कार्बन डायऑक्साइड आहे आणि जमिनीत पाणी (बर्फ) आहे. विज्ञानाच्या सहाय्याने (Sabatier reaction) आपण मंगळावरच 'मिथेन' बनवू शकतो. म्हणजेच, परतीच्या प्रवासासाठी पृथ्वीवरून इंधन नेण्याची गरज नाही!

३. हे रॉकेट 'स्टील'चे का बनवले आहे? (Material Science)

साधारणपणे विमाने आणि रॉकेट 'ॲल्युमिनियम' किंवा 'कार्बन फायबर'चे असतात, कारण ते वजनाने हलके असतात. 'झुक्यू-३' मात्र आपल्या घरातील भांड्यांप्रमाणे 'स्टेनलेस स्टील'चे बनलेले आहे. असे का?

स्टेनलेस स्टीलने बनवलेले चीनचे झुक्यू-३ (Zhuque-3) रॉकेट - Stainless Steel Rocket Body Structure

Image Credit: LandSpace

याचे मुख्य वैज्ञानिक कारण आहे 'उष्णता सहन करण्याची क्षमता'.

जेव्हा रॉकेट अंतराळातून वेगाने पृथ्वीच्या वातावरणात परत येते, तेव्हा घर्षणामुळे प्रचंड उष्णता निर्माण होते.
ॲल्युमिनियम या उष्णतेमुळे वितळू शकते किंवा कमकुवत होऊ शकते.
स्टेनलेस स्टील मात्र अतिशय उच्च तापमान सहज सहन करू शकते.

दुसरे कारण म्हणजे किंमत. कार्बन फायबरच्या तुलनेत स्टील खूप स्वस्त आहे. जर आपल्याला अंतराळ प्रवास स्वस्त करायचा असेल, तर रॉकेट स्वस्त धातूचे असणे गरजेचे आहे.

हे सुद्धा वाचा:
चीनने १६ दिवसांत केले, नासाला ९ महिने का लागले? सुनीता विल्यम्स आणि चिनी मोहिमेतील हा मोठा फरक वाचा! ➜

४. लँडिंग नेमके का फेल झाले? (The Physics of Landing)

रॉकेटला जमिनीवर पुन्हा उतरवणे म्हणजे एखाद्या १० मजली इमारतीला आकाशातून खाली फेकून, जमिनीला स्पर्श करण्याआधी तिला हवेतच ब्रेक लावून, एका काडीपेटीवर उभे करण्यासारखे अवघड काम आहे.

याला तांत्रिक भाषेत 'सुसाइड बर्न' (Suicide Burn) किंवा लँडिंग बर्न म्हणतात. रॉकेट जेव्हा खाली येते, तेव्हा त्याचा वेग प्रचंड असतो. जमिनीच्या काही मीटर वर असताना इंजिन चालू करून हा वेग शून्यावर आणावा लागतो.

झुक्यू-३ च्या बाबतीत काय झाले?
प्राथमिक माहितीनुसार, रॉकेट खाली येत असताना इंजिनने अपेक्षित थ्रस्ट (शक्ती) निर्माण केला नाही किंवा इंजिनच्या ज्वलनात अस्थिरता निर्माण झाली. त्यामुळे रॉकेटचा वेग कमी झाला नाही आणि ते आदळले.

अशा अपघातांमुळे अंतराळात कचरा वाढण्याची भीती असते का? यावर सविस्तर माहिती घेण्यासाठी खालील लेख नक्की वाचा:

हे सुद्धा वाचा:
अंतराळातील 'टाईम बॉम्ब': स्पेस डेब्रिस म्हणजे काय? (तुमचा मोबाईल, GPS आणि भविष्य धोक्यात?) ➜

५. निष्कर्ष: हे भविष्यासाठी महत्त्वाचे का आहे?

झुक्यू-३ चा स्फोट हे अपयश नसून, ती विज्ञानाच्या प्रयोगाची एक पायरी आहे. इलॉन मस्कच्या 'स्टारशिप' रॉकेटचेही सुरुवातीला अनेकदा स्फोट झाले होते. चीन आता या तंत्रज्ञानात अमेरिकेच्या बरोबरीने उभा राहत आहे.

जेव्हा हे तंत्रज्ञान यशस्वी होईल, तेव्हा:

उपग्रह (Satellite) सोडणे १० पटीने स्वस्त होईल, ज्यामुळे इंटरनेट स्वस्त होईल.
पृथ्वीच्या एका टोकावरून दुसऱ्या टोकावर फक्त १ तासात पोहोचता येईल (Sub-orbital travel).
अंतराळ पर्यटन (Space Tourism) मध्यमवर्गीयांच्या आवाक्यात येईल.

तुमचे मत काय?
तुम्हाला काय वाटते, भविष्यात आपण विमानासारखा रॉकेटमधून सुरक्षित प्रवास करू शकू का? की हे खूप धोकादायक आहे? खाली कमेंट (Comment) करून नक्की सांगा.

(हा लेख आवडला असेल तर तुमच्या मित्रांना नक्की शेअर करा आणि 'मराठीतून विज्ञान' ला फॉलो करा.)

टिप्पण्या

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

चीनने १६ दिवसांत केले, नासाला ९ महिने का लागले? सुनीता विल्यम्स आणि चिनी मोहिमेतील हा मोठा फरक वाचा!

चीनने १६ दिवसांत केले, नासाला ९ महिने का लागले? सुनीता विल्यम्स आणि चिनी मोहिमेतील 'हा' फरक वाचा! मित्रहो, १८ मार्च २०२५ ची ती तारीख तुम्हाला आठवत असेलच! सुनीता विल्यम्स आणि बुच विल्मोर तब्बल २८६ दिवसांच्या (जवळपास ९ महिने) दीर्घ प्रतीक्षेनंतर पृथ्वीवर सुखरूप परतले. 'स्टार लायनर' यानातील तांत्रिक बिघाडामुळे त्यांची ८ दिवसांची ट्रिप ९ महिन्यांची झाली. पण, या घटनेच्या पार्श्वभूमीवर आता एक बातमी जगभरातील वैज्ञानिकांचे लक्ष वेधून घेत आहे. चीनने त्यांच्या अंतराळवीरांच्या मदतीसाठी अवघ्या १६ दिवसांत नवीन रॉकेट लाँच केले आहे. प्रश्न असा पडतो की, नासासारख्या प्रगत संस्थेला निर्णय घ्यायला जिथे महिने लागले, तिथे चीनने हे इतक्या वेगाने कसे केले? चीनकडे अशी कोणती टेक्नॉलॉजी आहे जी अमेरिकेकडे नाही? आजच्या या सविस्तर लेखात आपण या 'स्पीड' मागचे विज्ञान आणि भारतासाठी त्याचे महत्त्व समजून घेणार आहोत. Image created with AI नेमकं काय घडलं? चीनवर कोणतं संकट आलं? चीनचे 'तिआंगोंग' (...

भारताचा 'ध्रुव ६४' प्रोसेसर लाँच! आता चायनीज चिप्सची सुट्टी?

तंत्रज्ञान विशेष भारताचा 'ध्रुव ६४' (Dhruv 64): भारताने बनवला गॅजेट्सचा 'स्वदेशी मेंदू'! चीन आणि अमेरिकेच्या वर्चस्वाला आता पूर्णविराम? १६ डिसेंबर २०२५ च्या ऐतिहासिक लाँचिंगचे सखोल विश्लेषण. हा मायक्रोप्रोसेसर तुमचं आयुष्य कसं बदलणार? तुम्ही हे वाक्य वाचत असताना तुमच्या हातात जो मोबाईल आहे, किंवा ज्या लॅपटॉपवर तुम्ही काम करत आहात, त्याचा 'मेंदू' म्हणजेच प्रोसेसर (Processor) कोणी बनवला आहे? उत्तर ९९% हेच असणार - इंटेल (Intel), क्वालकॉम (Qualcomm) किंवा मीडियाटेक (MediaTek). म्हणजेच सोप्या भाषेत सांगायचे तर, अमेरिकन किंवा तैवानी कंपन्या. जगातील सर्वात जास्त तरुण लोकसंख्या असलेला आणि आयटी (IT) क्षेत्रात महासत्ता असलेला भारत, आपल्याच संगणकांचे आणि मोबाईलचे 'मेंदू' बनवण्यासाठी आजवर दुसऱ्यांवर अवलंबून होता. यामुळे केवळ आपले अब्जावधी डॉलर्स बाहेर जात नव्हते, तर आपली राष्ट्रीय सुरक्षाही धोक्यात होती. पण, १६ डिसे...

डार्क चॉकलेट खरंच म्हातारपण रोखतं का? जाणून घ्या गोड सत्यामागचे विज्ञान!

डार्क चॉकलेट आणि वृद्धत्व: म्हातारपण रोखणारं 'गोड' रहस्य आणि त्यामागचं विज्ञान! दिनांक: १२ डिसेंबर २०२५ तुम्हाला चॉकलेट खायला आवडते का? लहानपणी "जास्त चॉकलेट खाऊ नकोस, दात किडतील" हे वाक्य आपण सर्वांनीच ऐकले आहे. पण, जर मी तुम्हाला सांगितले की चॉकलेट खाल्ल्याने तुमचे वय वाढण्याचा वेग मंदावू शकतो, तर तुमचा विश्वास बसेल का? होय, हे खरे आहे! गेल्या २४ तासांत विज्ञान विश्वात एका नवीन संशोधनाची जोरदार चर्चा आहे. शास्त्रज्ञांनी चॉकलेटमधील एका अशा घटकावर प्रकाश टाकला आहे, जो आपल्याला केवळ आनंदीच ठेवत नाही, तर आपल्या शरीरातील पेशींना तरुण ठेवण्यासही मदत करतो. पण थांबा! बाजारात मिळणारे ५-१० रुपयांचे कोणतेही चॉकलेट खाऊन हे फायदे मिळणार नाहीत. यामागे एक विशेष विज्ञान आहे. या लेखात आपण 'डार्क चॉकलेट आणि अँटी-एजिंग' (Dark Chocolate Anti-aging Benefits) मागचे सत्य, त्यातील 'थिओब्रोमाईन' ( Theobromine ) या घटकाची जादू आणि बाजारातून योग्य चॉकलेट कसे निवडावे, हे सविस्तर पाहणार आहोत. Image created with AI १. नव...

जाणून घ्या: तुमच्या मोबाईलमधील प्रोसेसर (Processor) नक्की बनतो तरी कसा?

सेमीकंडक्टर चिप: नदीतील वाळूपासून बनणारा 'स्मार्ट' मेंदू! (संपूर्ण विज्ञान) तुमचा स्मार्टफोन असो वा अत्याधुनिक लढाऊ विमान, सर्वांचा जीव एका छोट्याशा 'चिप'मध्ये अडकला आहे. जाणून घ्या वाळूच्या कणापासून सिलिकॉन व्हॅलीपर्यंतचा हा अचंबित करणारा प्रवास. फोटो सौजन्य: Gemini AI (Generated Image) तुम्हाला कधी प्रश्न पडला आहे का? ज्या मोबाईलवर तुम्ही हा लेख वाचत आहात, ज्या लॅपटॉपवर तुम्ही काम करता, किंवा आधुनिक कार्स ज्या स्वतःहून रस्ता शोधतात... या सर्वांना चालवणारी ही 'बुद्धिमत्ता' नक्की येते कुठून? याचे उत्तर एका छोट्याशा काळ्या चौरस तुकड्यात दडलेले आहे, ज्याला आपण 'सेमीकंडक्टर चिप' किंवा 'मायक्रोचिप' (Microchip) म्हणतो. सध्या जगभरात या चिप्सवरून मोठे 'महायुद्ध' (Tech War) सुरू आहे. अमेरिका, चीन, ताइवान आणि आता भारत... प्रत्येक देशाला स्वतःच्या जमिनीवर या चिप्स बनवायच्या आहेत. टाटा समूहाने गुजरात आणि आसाममध्ये हजारो कोटींचे प्रकल्प सुरू केले आहेत. पण नक्की काय असते या चिपमध्...

Planetary Parade 2026: विज्ञान दिनी ग्रहांचे दुर्मिळ संचलन - दुर्बिणीशिवाय काय दिसेल?

२८ फेब्रुवारी २०२६: विज्ञान दिनी अवकाशात घडणार ६ ग्रहांची महा-परेड! (संपूर्ण मार्गदर्शक) थोडक्यात: यंदाचा राष्ट्रीय विज्ञान दिवस (National Science Day) भारतासाठी आणि जगासाठी एक खगोलीय भेट घेऊन येत आहे. बुध, शुक्र, मंगळ, गुरू, शनि आणि युरेनस हे सहा ग्रह एका रेषेत दिसणार आहेत. हे दृश्य भारतातून कसे, कधी आणि कोठून पाहायचे? याची ही इत्यंभूत माहिती. नमस्कार विज्ञानप्रेमी मित्रांनो, दरवर्षी २८ फेब्रुवारी हा दिवस आपण 'सर सी. व्ही. रमन' यांनी शोधलेल्या 'रमन इफेक्ट'च्या स्मरणार्थ 'राष्ट्रीय विज्ञान दिवस' म्हणून साजरा करतो. शाळा-महाविद्यालयांमध्ये विज्ञानाचे प्रकल्प मांडले जातात, भाषणे होतात. पण, २०२६ साली निसर्गानेच जणू या दिवसाचे औचित्य साधून आपल्याला एक अद्भुत भेट दिली आहे. येत्या काही दिवसांत, विशेषतः २८ फेब्रुवारीच्या संध्याकाळी, आपल्या सूर्यमालेतील ६ प्रमुख सदस्य (ग्रह) एका रांगेत उभे राहून आपल्याला दर्शन देणार आहेत. या घटनेला खगोलशास्त्रात 'प्लॅनेटरी परेड' (Planetary Parade) किंवा 'ग्रहांचे संचलन' म्हटले ...

Super-Eddington Black Hole: विश्वातील सर्वात 'भुकेले' कृष्णविवर कसे सापडले?

विश्वाची भूक: भौतिकशास्त्राचे नियम मोडणारा 'सुपर-एडिंग्टन' कृष्णविवर! (Super-Eddington Black Hole Explained) विश्वाच्या सुरुवातीला सूर्यापेक्षा अब्जावधी पट मोठी कृष्णविवरे कशी जन्माला आली? या महाकाय कोड्याचे उत्तर अखेर सापडले आहे. जाणून घ्या LID-568 आणि 'एडिंग्टन लिमिट'चे रहस्य. "नियम हे मोडण्यासाठीच असतात," हे वाक्य आपण अनेकदा चित्रपटात ऐकतो. पण जेव्हा विश्वातील सर्वात शक्तिशाली घटक - 'कृष्णविवर' (Black Hole) - भौतिकशास्त्राचे मूलभूत नियम मोडू लागतात, तेव्हा मात्र शास्त्रज्ञांच्या भुवया उंचावतात. जानेवारी २०२६ च्या अखेरीस खगोलशास्त्राच्या जगात एक खळबळ उडाली. 'जेम्स वेब स्पेस टेलिस्कोप' (James Webb Space Telescope) आणि 'चंद्रा एक्सरे ऑब्झर्व्हेटरी' यांनी मिळून अंतराळाच्या खोल गर्भात एका अशा प्राचीन 'राक्षसाचा' शोध लावला आहे, जो आपल्या कल्पनेपेक्षाही जास्त 'खादाड' आहे. या कृष्णविवराचे नाव ...

इस्त्रोची कमाल! आता अंतराळातही सुरू होतोय 'पेट्रोल पंप'; जाणून घ्या PSLV-C62 मिशनची खास माहिती.

इस्त्रोची अंतराळात ऐतिहासिक झेप! भारताचा पहिला 'स्पेस पेट्रोल पंप' सज्ज; PSLV-C62 आणि 'AayulSAT' बदलणार जगाचे भविष्य नमस्कार विज्ञानप्रेमींनो, कल्पना करा, तुम्ही एक नवीन लक्झरी कार विकत घेतली आहे. तिचे इंजिन उत्तम आहे, टायर्स नवीन आहेत, एसी जोरात चालतोय आणि म्युझिक सिस्टीमही भारी आहे. पण, अचानक त्या कारमधील पेट्रोल संपते. आता कंपनी तुम्हाला म्हणते, "सॉरी, या कारमध्ये पुन्हा पेट्रोल भरता येत नाही. तुम्हाला आता ही कार फेकून द्यावी लागेल आणि नवीन कार विकत घ्यावी लागेल." तुम्हाला हे ऐकून धक्का बसेल ना? किती मोठा मूर्खपणा आणि पैशांची नासाडी आहे ही! पण दुर्दैवाने, गेली ६०-७० वर्षे अंतराळात (Space) हेच घडत आले आहे. आपण शेकडो, हजारो कोटी रुपये खर्च करून सॅटेलाइट (उपग्रह) अंतराळात पाठवतो. जोपर्यंत त्यांच्यात इंधन असते, तोपर्यंत ते काम करतात. एकदा का इंधन संपले, की त्यांची सर्व यंत्रणा (Electronics, Camera, Sensors) चालू असूनही ते 'मृत' घोषित केले जातात आणि अं...

हिऱ्यांचा पाऊस पाडणारा 'लिंबू' ग्रह! नासाचा आजवरचा सर्वात विचित्र शोध.

लहानपणी भूगोलाच्या पुस्तकात आपण एक वाक्य नेहमी वाचले आहे - "पृथ्वी गोल आहे." केवळ पृथ्वीच नाही, तर मंगळ, गुरू, सूर्य आणि आकाशातील दिसणारा चंद्र, हे सर्व खगोलीय घटक गोलाकार आहेत. विश्वाचा हा एक अघोषित नियमच आहे की, जेव्हा एखादा ग्रह तयार होतो, तेव्हा स्वतःच्या गुरुत्वाकर्षणामुळे तो नैसर्गिकरित्या 'गोल' आकार धारण करतो. पण, विज्ञानाचे सौंदर्यच हे आहे की, जिथे नियम संपतात, तिथे खरी जादू सुरू होते. हा गोलाकार असण्याचा नियम आता मोडीत निघाला आहे. नासाच्या (NASA) अत्याधुनिक जेम्स वेब स्पेस टेलिस्कोप (JWST) ने अंतराळात एक असा विचित्र ग्रह शोधून काढला आहे, ज्याचा आकार गोल नसून चक्क 'लिंबासारखा' (Lemon Shaped) किंवा एखाद्या रग्बी बॉलसारखा आहे. इतकेच नाही, तर या ग्रहावर पाण्याची एकही बाटली मिळणार नाही, पण तिथे आकाशातून चक्क हिऱ्यांचा पाऊस (Diamond Rain) पडतो! या ग्रहाचे नाव आहे - PSR J2322-2650b . हा ग्रह आपल्या पृथ्वीपेक्षा कसा वेगळा आहे? तिथे हिरे का पडतात? आणि एक गोल ग्रह 'लिंबू' कसा झाला? या लेखात आपण या रहस्यमयी जगाचा सविस्तर प्रवास...

Solid State Battery: मोबाईल आणि इलेक्ट्रिक वाहनांचे भविष्य बदलणारे तंत्रज्ञान!

पेट्रोल-डिझेल विसरा! १००० किमी रेंज देणारी 'सॉलिड स्टेट बॅटरी' कशी काम करते? भविष्यातील तंत्रज्ञान: सुरक्षित, वेगवान आणि शक्तिशाली. तारीख: ९ जानेवारी २०२६ कल्पना करा... तुमची इलेक्ट्रिक गाडी (EV) तुम्ही फक्त १० मिनिटे चार्ज केली आणि त्यानंतर ती नॉन-स्टॉप मुंबई ते दिल्ली धावली. किंवा तुमचा स्मार्ट फोन, ज्याला तुम्ही आठवड्यातून फक्त एकदाच चार्ज करताय. हे वाचायला एखाद्या सायन्स फिक्शन चित्रपटासारखे वाटते ना? पण हे आता स्वप्न राहिले नाही. सध्या लास वेगासमध्ये सुरू असलेल्या CES 2026 (Consumer Electronics Show) मध्ये हे स्पष्ट झाले आहे की आपण बॅटरीच्या एका नव्या युगात प्रवेश करत आहोत. या युगाचे नाव आहे – सॉलिड स्टेट बॅटरी (Solid State Battery). आजच्या या सविस्तर लेखात आपण या क्रांतीकारी तंत्रज्ञानाचे प्रत्येक पैलू उलगडून पाहणार आहोत. अगदी अणू-रेणूंच्या (Atoms) स्तरापासून ते बाजारातील अर्थकारणापर्यंत, हा लेख वाचल्यानंतर तुम्हाला दुसऱ्या कोणत्याही वेबसाइटवर जाण्याची गरज पडणार नाही. Image created with AI १. बॅटरीचा प्रवास: १८०० ते २०२...

जमिनीखाली ७०० मीटर खोल: चीनमध्ये सुरू झाली जगातील सर्वात मोठी 'रहस्यमय' प्रयोगशाळा! (JUNO)

Image created with AI कल्पना करा, जर मी तुम्हाला सांगितले की, अगदी याच क्षणी... तुम्ही हे वाक्य वाचत असताना... तुमच्या शरीरातून कोट्यवधी सूक्ष्म कण (Particles) बुलेटच्या वेगाने आरपार जात आहेत , आणि तुम्हाला त्याचा साधा स्पर्शही जाणवत नाहीये, तर? हे एखाद्या सायन्स फिक्शन चित्रपटाचे कथानक वाटू शकते, पण हे १००% सत्य आहे! या अदृश्य आणि 'भुतासारखे' वागणाऱ्या कणांना विज्ञानाच्या भाषेत 'न्यूट्रिनो' (Neutrinos) म्हणतात. आजवर मानवाच्या हाती न लागणाऱ्या या कणांना पकडण्यासाठी चीनने एक अवाढव्य पाऊल उचलले आहे. चीनच्या दक्षिण भागातील काईपिंग (Kaiping) शहरात, जमिनीखाली तब्बल ७०० मीटर खोल जगातील सर्वात मोठी भूमिगत प्रयोगशाळा 'जुनो' (JUNO) उभी राहिली आहे. जमिनीच्या पोटात इतक्या खोलवर हे वैज्ञानिक नक्की काय शोधत आहेत? तिथे एलियन्सचा शोध सुरू आहे की विश्वाच्या उत्पत्तीचे रहस्य उलगडणार आहे? आणि सर्वात महत्त्वाचा प्रश्न – या महाकाय प्रयोगाचा तुमच्या-आमच्या आयुष्यावर काय परिणाम होणार? चला, विज्ञानाच्या या सर्वात मोठ्या 'अंडरग्राउंड' रहस्यकथेचा...

मराठीतून विज्ञान

हा ब्लॉग शोधा