जेम्स वेबचा धक्कादायक शोध: अंतराळात सापडले 'ब्लॅक होल स्टार्स'! विज्ञान बदलणार?

थोडक्यात: जेम्स वेब टेलिस्कोपचा एक नवीन शोध सध्या विज्ञान विश्वात खळबळ माजवत आहे. एका ताऱ्याच्या पोटात 'कृष्णविवर' (Black Hole) असूनही तो जिवंत कसा? जाणून घ्या सोप्या मराठीत.

तुम्ही कधी अशा ताऱ्याची कल्पना केली आहे का, ज्याच्या पोटात चक्क एक 'राक्षस' दडला आहे? एक असा तारा, जो आतून हळूहळू खाल्ला जातोय, तरीही तो आकाशात एखाद्या राजासारखा लखलखतोय? हे वाचून तुम्हाला एखाद्या 'सायन्स-फिक्शन' चित्रपटाची कथा वाटेल, पण मित्रांनो, हे आता वास्तवात घडताना दिसत आहे.

जेम्स वेब स्पेस टेलिस्कोपने शोधलेले 'लिटल रेड डॉट्स' (Little Red Dots) जे संभाव्य 'ब्लॅक होल स्टार्स' आहेत. यात विविध रेडशिफ्ट (z) मूल्ये दिसत आहेत.

Image Credit: NASA/ESA

गेल्या काही दिवसांपासून विज्ञान विश्वात एकाच गोष्टीची चर्चा आहे—ती म्हणजे नासाच्या (NASA) सर्वात शक्तिशाली 'जेम्स वेब स्पेस टेलिस्कोप' (JWST) ने शोधलेले अंतराळातील काही गूढ 'लाल ठिपके' (Little Red Dots). हे ठिपके सामान्य तारे नसून, ते ब्रह्मांडातील सर्वात रहस्यमयी अशा 'ब्लॅक होल स्टार्स' (Black Hole Stars) चे अस्तित्व दर्शवत आहेत.

आपल्याला शाळेत शिकवले गेले आहे की, कृष्णविवर (Black Hole) प्रकाशाला सुद्धा गिळून टाकते. मग प्रश्न पडतो की, "जर एखाद्या ताऱ्याच्या पोटात कृष्णविवर असेल, तर तो तारा अंधारात गडप होण्याऐवजी प्रकाशमान कसा काय दिसू शकतो?" चला तर मग, या अंतराळातील लपंडावाचे रहस्य अगदी सोप्या भाषेत उलगडूया!

हे सुद्धा वाचा:
वेळेच्या पलीकडे एक नजर: जेम्स वेब टेलिस्कोप नक्की कसा काम करतो? ➤

हे 'ब्लॅक होल स्टार्स' नक्की आहेत तरी काय?

जेव्हा आपण 'तारा' (Star) हा शब्द ऐकतो, तेव्हा आपल्या डोळ्यासमोर आपला सूर्य येतो. पण 'ब्लॅक होल स्टार' (ज्याला वैज्ञानिक भाषेत 'Quasi-Star' असेही म्हणतात) हा प्रकार आपल्या नेहमीच्या ताऱ्यांपेक्षा पूर्णपणे वेगळा आणि अवाढव्य आहे.

अंड्याचे सोपे उदाहरण

हे समजून घेण्यासाठी आपण याची तुलना एका 'अंड्या'शी (Egg) करूया.

पिवळा बलक (The Core): या ताऱ्याच्या अगदी मध्यभागी एक लहान पण अतिशय शक्तिशाली 'सुपरमॅसिव्ह ब्लॅक होल' (कृष्णविवर) असते.
पांढरा भाग (The Envelope): या कृष्णविवराच्या भोवती वायूचे (Gas) एक प्रचंड मोठे आवरण असते, जे एखाद्या महाकाय ताऱ्यासारखे दिसते.

आपला सूर्य जिवंत राहण्यासाठी 'न्यूक्लियर फ्यूजन'चा वापर करतो. पण हे 'ब्लॅक होल स्टार्स' फ्यूजनवर चालत नाहीत. त्याऐवजी, यांच्या केंद्रात असलेले कृष्णविवर आजूबाजूचा वायू प्रचंड वेगाने स्वतःकडे खेचून घेत असते. यामुळे होणाऱ्या घर्षणामुळे हा तारा चमकतो.

व्हिडिओ: ब्लॅक होल स्टार कसा काम करतो? (सौजन्य: Kurzgesagt)

संबंधित लेख:
जेम्स वेब केवळ तारेच नाही तर ग्रहांचे नकाशे सुद्धा बनवतो. कसे ते जाणून घेण्यासाठी वाचा:
जेम्स वेब टेलिस्कोप शेकडो प्रकाशवर्षे दूर असलेल्या ग्रहांचा ३D नकाशा कसा बनवतो? ➤

हे तारे अजून नष्ट का झाले नाहीत? (भौतिकशास्त्राची जादू)

तुम्हाला प्रश्न पडला असेल, "जर ब्लॅक होलची ताकद इतकी प्रचंड आहे, तर तो तारा काही सेकंदात नष्ट का होत नाही?" याचे उत्तर एका 'महाभयानक रस्सीखेच' (Deadly Tug-of-War) मध्ये दडलेले आहे.

'प्रेशर कुकर'चे उदाहरण

हे समजण्यासाठी एका प्रेशर कुकरचा विचार करा.

कुकरच्या शिट्टीवर गुरुत्वाकर्षणामुळे ती खाली दाबलेली असते.
पण आतमध्ये तयार झालेली वाफ (Steam) शिट्टीला वरच्या दिशेला ढकलते.

जोपर्यंत वाफेचा दाब आणि शिट्टीचे वजन समान आहे, तोपर्यंत कुकर सुरक्षित राहतो.

अगदी तसेच या ताऱ्यांमध्ये घडते. ब्लॅक होलची "भूक" (गुरुत्वाकर्षण) वायूला आत खेचते, पण अन्नातून बाहेर पडणारी "प्रचंड ऊर्जा" (Radiation Pressure) ताऱ्याला बाहेरच्या बाजूला ढकलून ठेवते. यालाच वैज्ञानिक भाषेत 'हायड्रोस्टॅटिक इक्विलिब्रियम' म्हणतात. हा समतोल इतका जबरदस्त असतो की, त्यामुळे हा तारा लाखो पटीने मोठा होतो, पण फुटत नाही.

शास्त्रज्ञांना ते 'लाल ठिपके' (Little Red Dots) का वाटले?

जेम्स वेब टेलिस्कोपच्या स्क्रीनवर हे तारे एखाद्या 'रक्तासारख्या लाल मण्यांसारखे' दिसत होते. हे तारे इतके गरम असूनही लाल का दिसतात?

विश्वाचा विस्तार (Redshift): हे तारे १३ अब्ज वर्षांपूर्वीचे आहेत. त्यांचा प्रकाश पृथ्वीपर्यंत येताना ताणला गेला आहे, त्यामुळे निळा प्रकाश लाल रंगात बदलला आहे.
धुळीचा पडदा: हे तारे धुळीच्या प्रचंड आवरणात लपलेले आहेत. जसा सूर्यास्त वेळी धुळीमुळे सूर्य लाल दिसतो, तसेच हे तारे धुळीमुळे फक्त लाल प्रकाशच बाहेर सोडू शकतात.

वाचा हे सुद्धा:
तारे आणि सूर्याच्या जन्माचे रहस्य काय आहे?
आकाशगंगेचं 'गर्भगृह': Webb Telescope ने उघड केलं, जिथे 'सूर्य' जन्माला येतात, त्या जागेचं गुपित! ➤

या शोधामुळे विज्ञान का बदलणार?

या शोधामुळे खगोलशास्त्रातील 'अंडी आधी की कोंबडी?' या कोड्यासारखा एक मोठा प्रश्न निर्माण झाला आहे.

जुना समज: आधी आकाशगंगा (Galaxies) तयार झाल्या आणि मग त्यांच्या मध्यभागी ब्लॅक होल्स बनले. (आधी घर, मग मालक).

नवीन सत्य: हे 'ब्लॅक होल स्टार्स' विश्वाच्या अगदी सुरुवातीलाच सापडले आहेत. याचा अर्थ, कदाचित ब्लॅक होल्स आधी तयार झाले असावेत आणि त्यांच्यामुळेच आकाशगंगांचा जन्म झाला असावा! हा शोध ब्रह्मांडाच्या इतिहासाची पाने नव्याने लिहायला लावणार आहे.

निष्कर्ष

जेम्स वेब स्पेस टेलिस्कोप (JWST) ने पुन्हा एकदा सिद्ध केले आहे की, हे विश्व आपल्या कल्पनेपेक्षा कितीतरी पटीने अधिक अद्भुत आहे. आपण आजवर समजत होतो की कृष्णविवर म्हणजे फक्त विनाश, पण हे तारे सांगतात की कधीकधी कृष्णविवर एखाद्या ताऱ्याला लाखो वर्षे 'जिवंत' सुद्धा ठेवू शकते.

तुम्हाला काय वाटते?

जर आपल्या सूर्याच्या जागी असा एखादा 'ब्लॅक होल स्टार' असता तर काय झाले असते? तुमचे विचार खाली कमेंट बॉक्समध्ये नक्की सांगा!

विज्ञान मराठीत वाचायला आवडते?

हा लेख तुमच्या मित्रांना आणि व्हॉट्सॲप ग्रुप्सवर नक्की शेअर करा.

'मराठी विज्ञान' ला फॉलो करायला विसरू नका!

टिप्पण्या

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

चीनने १६ दिवसांत केले, नासाला ९ महिने का लागले? सुनीता विल्यम्स आणि चिनी मोहिमेतील हा मोठा फरक वाचा!

चीनने १६ दिवसांत केले, नासाला ९ महिने का लागले? सुनीता विल्यम्स आणि चिनी मोहिमेतील 'हा' फरक वाचा! मित्रहो, १८ मार्च २०२५ ची ती तारीख तुम्हाला आठवत असेलच! सुनीता विल्यम्स आणि बुच विल्मोर तब्बल २८६ दिवसांच्या (जवळपास ९ महिने) दीर्घ प्रतीक्षेनंतर पृथ्वीवर सुखरूप परतले. 'स्टार लायनर' यानातील तांत्रिक बिघाडामुळे त्यांची ८ दिवसांची ट्रिप ९ महिन्यांची झाली. पण, या घटनेच्या पार्श्वभूमीवर आता एक बातमी जगभरातील वैज्ञानिकांचे लक्ष वेधून घेत आहे. चीनने त्यांच्या अंतराळवीरांच्या मदतीसाठी अवघ्या १६ दिवसांत नवीन रॉकेट लाँच केले आहे. प्रश्न असा पडतो की, नासासारख्या प्रगत संस्थेला निर्णय घ्यायला जिथे महिने लागले, तिथे चीनने हे इतक्या वेगाने कसे केले? चीनकडे अशी कोणती टेक्नॉलॉजी आहे जी अमेरिकेकडे नाही? आजच्या या सविस्तर लेखात आपण या 'स्पीड' मागचे विज्ञान आणि भारतासाठी त्याचे महत्त्व समजून घेणार आहोत. Image created with AI नेमकं काय घडलं? चीनवर कोणतं संकट आलं? चीनचे 'तिआंगोंग' (...

भारताचा 'ध्रुव ६४' प्रोसेसर लाँच! आता चायनीज चिप्सची सुट्टी?

तंत्रज्ञान विशेष भारताचा 'ध्रुव ६४' (Dhruv 64): भारताने बनवला गॅजेट्सचा 'स्वदेशी मेंदू'! चीन आणि अमेरिकेच्या वर्चस्वाला आता पूर्णविराम? १६ डिसेंबर २०२५ च्या ऐतिहासिक लाँचिंगचे सखोल विश्लेषण. हा मायक्रोप्रोसेसर तुमचं आयुष्य कसं बदलणार? तुम्ही हे वाक्य वाचत असताना तुमच्या हातात जो मोबाईल आहे, किंवा ज्या लॅपटॉपवर तुम्ही काम करत आहात, त्याचा 'मेंदू' म्हणजेच प्रोसेसर (Processor) कोणी बनवला आहे? उत्तर ९९% हेच असणार - इंटेल (Intel), क्वालकॉम (Qualcomm) किंवा मीडियाटेक (MediaTek). म्हणजेच सोप्या भाषेत सांगायचे तर, अमेरिकन किंवा तैवानी कंपन्या. जगातील सर्वात जास्त तरुण लोकसंख्या असलेला आणि आयटी (IT) क्षेत्रात महासत्ता असलेला भारत, आपल्याच संगणकांचे आणि मोबाईलचे 'मेंदू' बनवण्यासाठी आजवर दुसऱ्यांवर अवलंबून होता. यामुळे केवळ आपले अब्जावधी डॉलर्स बाहेर जात नव्हते, तर आपली राष्ट्रीय सुरक्षाही धोक्यात होती. पण, १६ डिसे...

डार्क चॉकलेट खरंच म्हातारपण रोखतं का? जाणून घ्या गोड सत्यामागचे विज्ञान!

डार्क चॉकलेट आणि वृद्धत्व: म्हातारपण रोखणारं 'गोड' रहस्य आणि त्यामागचं विज्ञान! दिनांक: १२ डिसेंबर २०२५ तुम्हाला चॉकलेट खायला आवडते का? लहानपणी "जास्त चॉकलेट खाऊ नकोस, दात किडतील" हे वाक्य आपण सर्वांनीच ऐकले आहे. पण, जर मी तुम्हाला सांगितले की चॉकलेट खाल्ल्याने तुमचे वय वाढण्याचा वेग मंदावू शकतो, तर तुमचा विश्वास बसेल का? होय, हे खरे आहे! गेल्या २४ तासांत विज्ञान विश्वात एका नवीन संशोधनाची जोरदार चर्चा आहे. शास्त्रज्ञांनी चॉकलेटमधील एका अशा घटकावर प्रकाश टाकला आहे, जो आपल्याला केवळ आनंदीच ठेवत नाही, तर आपल्या शरीरातील पेशींना तरुण ठेवण्यासही मदत करतो. पण थांबा! बाजारात मिळणारे ५-१० रुपयांचे कोणतेही चॉकलेट खाऊन हे फायदे मिळणार नाहीत. यामागे एक विशेष विज्ञान आहे. या लेखात आपण 'डार्क चॉकलेट आणि अँटी-एजिंग' (Dark Chocolate Anti-aging Benefits) मागचे सत्य, त्यातील 'थिओब्रोमाईन' ( Theobromine ) या घटकाची जादू आणि बाजारातून योग्य चॉकलेट कसे निवडावे, हे सविस्तर पाहणार आहोत. Image created with AI १. नव...

जाणून घ्या: तुमच्या मोबाईलमधील प्रोसेसर (Processor) नक्की बनतो तरी कसा?

सेमीकंडक्टर चिप: नदीतील वाळूपासून बनणारा 'स्मार्ट' मेंदू! (संपूर्ण विज्ञान) तुमचा स्मार्टफोन असो वा अत्याधुनिक लढाऊ विमान, सर्वांचा जीव एका छोट्याशा 'चिप'मध्ये अडकला आहे. जाणून घ्या वाळूच्या कणापासून सिलिकॉन व्हॅलीपर्यंतचा हा अचंबित करणारा प्रवास. फोटो सौजन्य: Gemini AI (Generated Image) तुम्हाला कधी प्रश्न पडला आहे का? ज्या मोबाईलवर तुम्ही हा लेख वाचत आहात, ज्या लॅपटॉपवर तुम्ही काम करता, किंवा आधुनिक कार्स ज्या स्वतःहून रस्ता शोधतात... या सर्वांना चालवणारी ही 'बुद्धिमत्ता' नक्की येते कुठून? याचे उत्तर एका छोट्याशा काळ्या चौरस तुकड्यात दडलेले आहे, ज्याला आपण 'सेमीकंडक्टर चिप' किंवा 'मायक्रोचिप' (Microchip) म्हणतो. सध्या जगभरात या चिप्सवरून मोठे 'महायुद्ध' (Tech War) सुरू आहे. अमेरिका, चीन, ताइवान आणि आता भारत... प्रत्येक देशाला स्वतःच्या जमिनीवर या चिप्स बनवायच्या आहेत. टाटा समूहाने गुजरात आणि आसाममध्ये हजारो कोटींचे प्रकल्प सुरू केले आहेत. पण नक्की काय असते या चिपमध्...

Planetary Parade 2026: विज्ञान दिनी ग्रहांचे दुर्मिळ संचलन - दुर्बिणीशिवाय काय दिसेल?

२८ फेब्रुवारी २०२६: विज्ञान दिनी अवकाशात घडणार ६ ग्रहांची महा-परेड! (संपूर्ण मार्गदर्शक) थोडक्यात: यंदाचा राष्ट्रीय विज्ञान दिवस (National Science Day) भारतासाठी आणि जगासाठी एक खगोलीय भेट घेऊन येत आहे. बुध, शुक्र, मंगळ, गुरू, शनि आणि युरेनस हे सहा ग्रह एका रेषेत दिसणार आहेत. हे दृश्य भारतातून कसे, कधी आणि कोठून पाहायचे? याची ही इत्यंभूत माहिती. नमस्कार विज्ञानप्रेमी मित्रांनो, दरवर्षी २८ फेब्रुवारी हा दिवस आपण 'सर सी. व्ही. रमन' यांनी शोधलेल्या 'रमन इफेक्ट'च्या स्मरणार्थ 'राष्ट्रीय विज्ञान दिवस' म्हणून साजरा करतो. शाळा-महाविद्यालयांमध्ये विज्ञानाचे प्रकल्प मांडले जातात, भाषणे होतात. पण, २०२६ साली निसर्गानेच जणू या दिवसाचे औचित्य साधून आपल्याला एक अद्भुत भेट दिली आहे. येत्या काही दिवसांत, विशेषतः २८ फेब्रुवारीच्या संध्याकाळी, आपल्या सूर्यमालेतील ६ प्रमुख सदस्य (ग्रह) एका रांगेत उभे राहून आपल्याला दर्शन देणार आहेत. या घटनेला खगोलशास्त्रात 'प्लॅनेटरी परेड' (Planetary Parade) किंवा 'ग्रहांचे संचलन' म्हटले ...

Super-Eddington Black Hole: विश्वातील सर्वात 'भुकेले' कृष्णविवर कसे सापडले?

विश्वाची भूक: भौतिकशास्त्राचे नियम मोडणारा 'सुपर-एडिंग्टन' कृष्णविवर! (Super-Eddington Black Hole Explained) विश्वाच्या सुरुवातीला सूर्यापेक्षा अब्जावधी पट मोठी कृष्णविवरे कशी जन्माला आली? या महाकाय कोड्याचे उत्तर अखेर सापडले आहे. जाणून घ्या LID-568 आणि 'एडिंग्टन लिमिट'चे रहस्य. "नियम हे मोडण्यासाठीच असतात," हे वाक्य आपण अनेकदा चित्रपटात ऐकतो. पण जेव्हा विश्वातील सर्वात शक्तिशाली घटक - 'कृष्णविवर' (Black Hole) - भौतिकशास्त्राचे मूलभूत नियम मोडू लागतात, तेव्हा मात्र शास्त्रज्ञांच्या भुवया उंचावतात. जानेवारी २०२६ च्या अखेरीस खगोलशास्त्राच्या जगात एक खळबळ उडाली. 'जेम्स वेब स्पेस टेलिस्कोप' (James Webb Space Telescope) आणि 'चंद्रा एक्सरे ऑब्झर्व्हेटरी' यांनी मिळून अंतराळाच्या खोल गर्भात एका अशा प्राचीन 'राक्षसाचा' शोध लावला आहे, जो आपल्या कल्पनेपेक्षाही जास्त 'खादाड' आहे. या कृष्णविवराचे नाव ...

इस्त्रोची कमाल! आता अंतराळातही सुरू होतोय 'पेट्रोल पंप'; जाणून घ्या PSLV-C62 मिशनची खास माहिती.

इस्त्रोची अंतराळात ऐतिहासिक झेप! भारताचा पहिला 'स्पेस पेट्रोल पंप' सज्ज; PSLV-C62 आणि 'AayulSAT' बदलणार जगाचे भविष्य नमस्कार विज्ञानप्रेमींनो, कल्पना करा, तुम्ही एक नवीन लक्झरी कार विकत घेतली आहे. तिचे इंजिन उत्तम आहे, टायर्स नवीन आहेत, एसी जोरात चालतोय आणि म्युझिक सिस्टीमही भारी आहे. पण, अचानक त्या कारमधील पेट्रोल संपते. आता कंपनी तुम्हाला म्हणते, "सॉरी, या कारमध्ये पुन्हा पेट्रोल भरता येत नाही. तुम्हाला आता ही कार फेकून द्यावी लागेल आणि नवीन कार विकत घ्यावी लागेल." तुम्हाला हे ऐकून धक्का बसेल ना? किती मोठा मूर्खपणा आणि पैशांची नासाडी आहे ही! पण दुर्दैवाने, गेली ६०-७० वर्षे अंतराळात (Space) हेच घडत आले आहे. आपण शेकडो, हजारो कोटी रुपये खर्च करून सॅटेलाइट (उपग्रह) अंतराळात पाठवतो. जोपर्यंत त्यांच्यात इंधन असते, तोपर्यंत ते काम करतात. एकदा का इंधन संपले, की त्यांची सर्व यंत्रणा (Electronics, Camera, Sensors) चालू असूनही ते 'मृत' घोषित केले जातात आणि अं...

हिऱ्यांचा पाऊस पाडणारा 'लिंबू' ग्रह! नासाचा आजवरचा सर्वात विचित्र शोध.

लहानपणी भूगोलाच्या पुस्तकात आपण एक वाक्य नेहमी वाचले आहे - "पृथ्वी गोल आहे." केवळ पृथ्वीच नाही, तर मंगळ, गुरू, सूर्य आणि आकाशातील दिसणारा चंद्र, हे सर्व खगोलीय घटक गोलाकार आहेत. विश्वाचा हा एक अघोषित नियमच आहे की, जेव्हा एखादा ग्रह तयार होतो, तेव्हा स्वतःच्या गुरुत्वाकर्षणामुळे तो नैसर्गिकरित्या 'गोल' आकार धारण करतो. पण, विज्ञानाचे सौंदर्यच हे आहे की, जिथे नियम संपतात, तिथे खरी जादू सुरू होते. हा गोलाकार असण्याचा नियम आता मोडीत निघाला आहे. नासाच्या (NASA) अत्याधुनिक जेम्स वेब स्पेस टेलिस्कोप (JWST) ने अंतराळात एक असा विचित्र ग्रह शोधून काढला आहे, ज्याचा आकार गोल नसून चक्क 'लिंबासारखा' (Lemon Shaped) किंवा एखाद्या रग्बी बॉलसारखा आहे. इतकेच नाही, तर या ग्रहावर पाण्याची एकही बाटली मिळणार नाही, पण तिथे आकाशातून चक्क हिऱ्यांचा पाऊस (Diamond Rain) पडतो! या ग्रहाचे नाव आहे - PSR J2322-2650b . हा ग्रह आपल्या पृथ्वीपेक्षा कसा वेगळा आहे? तिथे हिरे का पडतात? आणि एक गोल ग्रह 'लिंबू' कसा झाला? या लेखात आपण या रहस्यमयी जगाचा सविस्तर प्रवास...

Solid State Battery: मोबाईल आणि इलेक्ट्रिक वाहनांचे भविष्य बदलणारे तंत्रज्ञान!

पेट्रोल-डिझेल विसरा! १००० किमी रेंज देणारी 'सॉलिड स्टेट बॅटरी' कशी काम करते? भविष्यातील तंत्रज्ञान: सुरक्षित, वेगवान आणि शक्तिशाली. तारीख: ९ जानेवारी २०२६ कल्पना करा... तुमची इलेक्ट्रिक गाडी (EV) तुम्ही फक्त १० मिनिटे चार्ज केली आणि त्यानंतर ती नॉन-स्टॉप मुंबई ते दिल्ली धावली. किंवा तुमचा स्मार्ट फोन, ज्याला तुम्ही आठवड्यातून फक्त एकदाच चार्ज करताय. हे वाचायला एखाद्या सायन्स फिक्शन चित्रपटासारखे वाटते ना? पण हे आता स्वप्न राहिले नाही. सध्या लास वेगासमध्ये सुरू असलेल्या CES 2026 (Consumer Electronics Show) मध्ये हे स्पष्ट झाले आहे की आपण बॅटरीच्या एका नव्या युगात प्रवेश करत आहोत. या युगाचे नाव आहे – सॉलिड स्टेट बॅटरी (Solid State Battery). आजच्या या सविस्तर लेखात आपण या क्रांतीकारी तंत्रज्ञानाचे प्रत्येक पैलू उलगडून पाहणार आहोत. अगदी अणू-रेणूंच्या (Atoms) स्तरापासून ते बाजारातील अर्थकारणापर्यंत, हा लेख वाचल्यानंतर तुम्हाला दुसऱ्या कोणत्याही वेबसाइटवर जाण्याची गरज पडणार नाही. Image created with AI १. बॅटरीचा प्रवास: १८०० ते २०२...

जमिनीखाली ७०० मीटर खोल: चीनमध्ये सुरू झाली जगातील सर्वात मोठी 'रहस्यमय' प्रयोगशाळा! (JUNO)

Image created with AI कल्पना करा, जर मी तुम्हाला सांगितले की, अगदी याच क्षणी... तुम्ही हे वाक्य वाचत असताना... तुमच्या शरीरातून कोट्यवधी सूक्ष्म कण (Particles) बुलेटच्या वेगाने आरपार जात आहेत , आणि तुम्हाला त्याचा साधा स्पर्शही जाणवत नाहीये, तर? हे एखाद्या सायन्स फिक्शन चित्रपटाचे कथानक वाटू शकते, पण हे १००% सत्य आहे! या अदृश्य आणि 'भुतासारखे' वागणाऱ्या कणांना विज्ञानाच्या भाषेत 'न्यूट्रिनो' (Neutrinos) म्हणतात. आजवर मानवाच्या हाती न लागणाऱ्या या कणांना पकडण्यासाठी चीनने एक अवाढव्य पाऊल उचलले आहे. चीनच्या दक्षिण भागातील काईपिंग (Kaiping) शहरात, जमिनीखाली तब्बल ७०० मीटर खोल जगातील सर्वात मोठी भूमिगत प्रयोगशाळा 'जुनो' (JUNO) उभी राहिली आहे. जमिनीच्या पोटात इतक्या खोलवर हे वैज्ञानिक नक्की काय शोधत आहेत? तिथे एलियन्सचा शोध सुरू आहे की विश्वाच्या उत्पत्तीचे रहस्य उलगडणार आहे? आणि सर्वात महत्त्वाचा प्रश्न – या महाकाय प्रयोगाचा तुमच्या-आमच्या आयुष्यावर काय परिणाम होणार? चला, विज्ञानाच्या या सर्वात मोठ्या 'अंडरग्राउंड' रहस्यकथेचा...

मराठीतून विज्ञान

हा ब्लॉग शोधा